WILANÓW – barokowy pałac wraz z założeniem ogrodowym nad jeziorem Wilanowskim.
Pała
c w Wilanowie zawdzięcza swe powstanie Janowi III Sobieskiemu. W 1677 roku król nabył dobra pod Warszawą, zwane wówczas Milanowem, i rozpoczął rozbudowę istniejącego już dworu. (Obecna nazwa wywodzi się od włoskiego „Villa Nuova”). Rozbudowa pałacu trwała do 1696 roku, prace te przerwała śmierć króla. Przez przeszło 20 lat pałac pozostawał w zaniedbaniu. W 1720 Wilanów kupiła od spadkobierców króla Jana III Elżbieta Sieniawska i rozpoczeła jego rozbudowę. W 1730 roku Wilanów staje się własnościa księżnej Izabeli z Czartoryskich Lubomirskiej. Jej działalności zawdzięcza Wilanów okres ponownej świetnosci. W 1799 roku włascicielem pałacu zostaje zięć księżnej Izabeli, Stanisław Kostka Potocki. W 1805 roku w Wilanowie zostaje otwarte jedno z pierwszych w Polsce muzeów publicznych.
Rodzina Potockich z Wilanowem związana była aż do 1892 roku, kiedy to ostatnia z rodu Aleksandra zapisała włości swemu kuzynowi Ksaweremu Branickiemu. Ród Branickich zamieszkiwał w Wilanowie do roku 1945, kiedy to Pałac przejęty został przez Ministerstwo Kultury i Sztuki. Pałac w Wilanowie należy on do tych nielicznych zabytków w Warszawie, które w niezmienionej postaci przetrwały okres II wojny światowej.
Park przypałacowy stanowi integralną część kompleksu i razem z pałacem tworzy 45 ha zespół pałacowo-parkowy. Znakomite warunki przyrodnicze nakłoniły samego króla Jana III Sobieskiego do osiedlenia się w tymże miejscu, tarasowy układ umożliwił ukształtowanie dwupoziomowego ogrodu z tarasem, kilkukrotnie przekształcanego wraz z kolejnymi przychodzącymi właścicielami. Pierwszy okres historii parku to barok Jana III Sobieskiego, następnie czasy Sieniawskich, potem XIX-wieczny park angielski Stanisława Kostki Potockiego oraz czwarty, ukształtowany w połowie XIX wieku. Stanisław Kostka Potocki stworzył w północnej części ogrodów park krajobrazowy w stylu angielskim, ozdobiony stawami, mostkiem rzymskim oraz pomnikiem bitwy raszyńskiej.